Aşılar üstüne Covid geçirmek… Google’da harıl harıl bunu arıyorlar! ‘Süper bağışıklık’ hakkında her şey…

featured
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Covid-19 pandemisinin birinci gününden bu yana bilim insanlarının ve kamu sıhhatinden sorumlu yetkililerin karşılığını aradığı bir soru var: Virüsten korunmak için ne yapmalıyız?

İlk günlerde bol bol el yıkama, toplumsal aralık, izolasyon, maske kullanımı ile hudutlu olan korunma tedbirlerinin kapsamı, virüse dair bilgilerimiz arttıkça genişledi. Covid geçirip iyileşenler virüse karşı doğal bir bağışıklık edindi. O esnada aşıların geliştirilmesiyle hastalığı geçirmeyenler de çok güçlü müdafaa kalkanlarına kavuştu.

Ancak varyantların ortaya çıkması ve aşılarla sağlanan bağışıklığın gücünün vakit içinde azalması bu kalkanlarda çatlaklar açılmasına yol açtı. Hasebiyle bilim insanları bugün hala Covid karşısındaki en uygun koruyucunun ne olduğuna dair araştırmalar yürütüyor.

Bu noktada hatırlatma dozlarının çok kritik olduğuna dair birçok bulgu var. Çünkü bu ek dozlar, bedenin zayıflamakta olan antikor reaksiyonunu eskisinden de daha kuvvetli hale getiriyor.

Geçtiğimiz günlerde İngiltere medyasında bu açıdan epeyce kıymetli bir araştırmanın sonuçları yayımlandı. Birleşik Krallık Sıhhat Güvenliği Ajansı tarafından 35 bin sıhhat çalışanı üzerinde gerçekleştirilen araştırmada, iki doz aşı üzerine Covid enfeksiyonu geçirmenin, gelecekteki enfeksiyonlara karşı çok yüksek oranda müdafaa sağladığı bulundu.

İki doz aşı olduktan bir sonra Covid’e yakalanan bireylerde, enfeksiyon sonrası muhafaza mühleti 3-9 ay boyunca yüzde 91, 15 ay sonra ise yüzde 90 düzeyindeydi.

AŞI BAĞIŞIKLIĞI İLE DOĞAL BAĞIŞIKLIK BİR ARADA

Bilim insanları bu olguyu “hibrit bağışıklık” olarak tanımlıyor. Çünkü aşılardan elde edilen bağışıklığın üzerine, “breakthrough” (bağışıklığı delip geçen) enfeksiyonun yol açtığı doğal bağışıklık da eklendiğinde ortaya hibrit bir durum çıkıyor.

Bu nedenle Covid enfeksiyonuna bakış da değişiyor. Geçtiğimiz günlerde New York Times’da yer alan bir haberde, aşılı şahısların enfekte olmayı memnuniyetle karşıladığı çünkü bunu bir bağışıklık dayanağı olarak gördüğü belirtiliyor.

Gazeteye konuşan Domenica D’Ottavio isimli New York’lu bayan, Noel vakti Covid-19 kaptığını ve bunun sonucunda yaşadığı öksürük, ateş üzere semptomların yanında bir de rahatlama hissi yaşadığını anlattı.

Enfekte olmadan evvel iki doz aşısını ve hatırlatma dozunu olduğunu belirten D’Ottavio, “Bu farklı bir his. Enfekte olana kadar başınıza küçük bir kuşkuyla gezmekte olduğunuzu fark etmiyorsunuz” diye konuştu.

D’Ottavio, hala maske takıp yaşlı annesini ziyaret etmeden evvel test yapıyor. Ancak bir yandan da seyahat planları yapıyor, pandemiyi düşünmeden geceleri dışarı çıkıyor. 

GOOGLE ARAMALARINA DA YANSIDI

44 yaşındaki Ilana Horowitz de Ocak başında eşi ve 6 yaşındaki ikizleriyle birlikte Covid olduklarını söyledi. Bu sayede birkaç aylığına da olsa bir “normallik hissi”ne kavuştuklarını belirten Horowitz, artık çocukların okulda devamsızlık yapması ya da kendisinin işe gidememesi üzere bahislerde endişelenmediğini belirterek, “Bunun bir özgürlük verdiği doğru” dedi.

40 yaşındaki Patricia Piekarski de Ocak başında erkek arkadaşıyla birlikte hafif Covid geçirdiklerini söz ederek, “Hâlâ maske takıyorum ve tedbir alıyorum fakat kardeşimin yeni doğan bebeğini görme ve restoranlarda yemek yeme konusunda kendimi daha inançta hissediyorum. Yakında arkadaşlarıma bildiri atıp, ‘Aranızda Covid geçirmiş olanlar varsa, haydi görüşelim’ diyeceğim” diye konuştu.

ABD’deki Google aramaları da misal bir mental değişime işaret ediyor. Google Trends datalarına nazaran, örneğin “süper bağışıklık” sözüyle ilgili aramalar son 3 ayda yüzde 550 artış gösterdi. Tıpkı periyotta “hibrit bağışıklık” aramalarında da yüzde 230’luk bir artış yaşandı.

EN GÜÇLÜ BAĞIŞIKLIK OLDUĞU YANLIŞSIZ AMA…

Peki uzmanlar ne diyor?

Hibrit bağışıklığın virüse karşı muhafaza kalkanına bir katman daha eklediği konusunda birçok hekim ve immünolog hemfikir. Ne var ki bu güçlenmiş müdafaa, bütün önlemlerin bir kenara bırakılacağı manasına da gelmiyor. Çünkü hibrit bağışıklığın gücü bireyden bireye değişebiliyor ve vakitle bu muhafaza da zayıflayabiliyor.

La Jolla İmmünoloji Enstitüsü’nde virolog olarak vazife yapan Shane Crotty, New York Times’a, “Hibrit bağışıklık sahip olacağınız en güçlü bağışıklık. Ancak ben bunu her türlü tehdidi her şartta durdurabilecek bir güç kalkanı olarak görmezdim” diye konuştu.

Uzmanlar tıpkı vakitte hibrit bağışıklık kazanma uğruna taammüden enfekte olma davranışının yaygınlaşması konusunda da ihtarlarda bulundu.

Bellevue Hastanesi’nden bulaşıcı hastalıklar uzmanı Dr. Celine Gounder, “İnsanların bu ‘yeni normal’e ulaşmak için taammüden enfekte olacaklarından nitekim telaş ediyorum” tabirlerini kullandı. Virüsün iddia edilemez olduğunu ve genç bireylerin bile ağır hastalık riski altında olduğunu söyleyen Gounder, “Bir şeyler yanlış gidebilir ve kendilerini hastanede bulabilirler” diye konuştu.

Tabii bir de enfeksiyon sonrası ortaya çıkan ‘uzun Covid’ semptomlarıyla ilgili belirsizlik kelam konusu…

Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Ümit Savaşçı da bağışıklık kazanmak için taammüden enfekte olmanın çok kusurlu bir niyet olduğunu belirtti. “Evet, yeni enfeksiyon geçirince antikor düzeyi yüksek kalır, 3-6 ay ortasında antikor düzeyi yüksek kaldığı için o mutasyona karşı müdafaa sağlanır lakin öbür bir varyant çıkınca ona karşı muhafaza yeniden gerçekleşmez. Bu nedenle bireyler tekraren hasta olabilir” kelamları ile bu durumu alanda çok sık gözlemlediklerini lisana getirdi. Bir ay içerisinde iki defa hastalık geçirenler yahut 2-3 ayda bir hastalananların olabileceğini, bunun büsbütün bağışıklık sistemi ile alakalı olduğunu tabir eden Savaşçı, hastalığı şuurlu bir formda geçirmeye çalışmanın denetimsiz bir biçimde kalıcı hasara yol açabileceğini belirtti. Savaşçı kelamlarına söyle devam etti: “Hastalığı geçirenlerle aşılı olup korunanlar ortasında bilhassa ‘uzun devir Covid sonrası sendromu’ dediğimiz durumda yüzde 80 civarında farklılıklar yaşanıyor. Hastalığı aşısız geçirenlerde çeşitli komplikasyonlar ve bedende hasarlar da kalabiliyor. Münasebetiyle her vakit olduğu üzere bilimin ışığında ilerleyelim.”

DÖRDÜNCÜ DOZ AŞIYA EŞDEĞER

San Francisco’da bulunan California Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalıklar uzmanı Dr. Peter Chin-Hong, doğal bir enfeksiyonun yaratacağı bağışıklık takviyesinin, dördüncü doz aşıyla birebir bedelde olduğunu belirtti.

Hibrit bağışıklık tıpkı vakitte aşılanmadan ya da hatırlatma dozunu olmadan evvel enfekte olan bireylerde de görülüyor.

İlk sefer aşılandığımızda ya da enfekte olduğumuzda, bağışıklık sistemimizin reaksiyon verme müddeti biraz uzun oluyor. Lakin bağışıklık sistemimiz epey geriye giden bir hafızaya sahip. Bu nedenle ikinci defa virüsle karşılaştığında, daha süratli reaksiyon veriyor ve daha fazla antikor üretiyor. Bu tesir hem aşılanmış hem de enfekte olmuş şahıslarda daha da baskın hale geliyor.

Yukarıda bahsettiğimiz İngiltere’deki araştırmanın bir gibisi de ABD’de gerçekleştirildi. Oregon Sıhhat ve Bilim Üniversitesi’nde yürütülen çalışmada, aşılandıktan sonra Covid enfeksiyonu geçirmiş sıhhat çalışanları ile yalnızca aşılanmış olanların antikor düzeyleri kıyaslandı. Sonuçta birinci kümedeki bireylerin antikor düzeylerinin kayda paha oranda daha yüksek olduğu belirledi.

Araştırmanın yürütücülerinden Fikadu Tafesse, çalışma Omicron dalgasından evvel yapılmış olsa da bulguların “breakthrough” enfeksiyonun koruyuculuğu artırdığını gösterdiğini söyledi.

HAFIZA B HÜCRELERİ VİRÜSÜ UNUTMUYOR

Johns Hopkins Üniversitesi Tıp Okulu’nda anesteziyoloji profesörü ve kritik bakım uzmanı olarak misyon yapan Dr. Anita Gupta, “Süper bağışıklık demek biraz abartı olabilir lakin yakın vakitte yapılan çalışmalar, hibrit bağışıklığı doğruluyor. Burada en değerli rolü hafıza B hücreleri oynuyor” dedi ve ekledi:

“Kısa ömürlü bağışıklık hücreleri ortadan kalksa bile, bu hafıza B hücreleri bir mühlet daha tesirli oluyor.”

Gelelim berbat haberlere… Yale Üniversitesi’nden immünoloji uzmanı Dr. Akiko Iwasaki’nin söylediğine nazaran, hibrit bağışıklıkla elde edilen müdafaa düzeyi ve bunun müddeti şahıstan bireye değişiyor. Üstelik bağışıklığı ziyan görmüş, yaşlı ya da öteki bir sebepten dolayı ağır hastalık riski taşıyan şahıslar, hem genç ve sağlıklı şahıslara kıyasla daha az antikor üretiyor, hem de bu antikor düzeyleri daha kısa mühlet içinde düşüyor.

Hastalığı ağır ya da hafif geçirmenin hibrit bağışıklığın düzeyini etkileyip etkilemediği de aşikâr değil. Dr. Iwasaki, bu durumu “Ağır semptomlar gösteren bir kişi daha büyük ölçüde virüse maruz kalmış olabilir. Bu daha fazla antikor tetiklenmesi ve hasebiyle daha fazla muhafaza manasına gelecektir. Asemptomatik bir bireyde ise bağışıklık karşılığı çok güçlü olmayacağından, yine enfeksiyon ihtimali kelam konusu olabilir” kelamlarıyla açıkladı.

Iwasaki, “Virüs ortaya çıkmadan evvelki hayata dönmek için şimdi biraz erken. Bu piyango bileti almak üzere bir şey. Zira kaç tane antikor ürettiğinizi bilmiyorsunuz” diye konuştu.

BAŞKA VARYANTLARA KARŞI KORUMAYABİLİR

New York Üniversitesi’ne bağlı Hassenfeld Çocuk Hastanesi’nin pediatrik bulaşıcı hastalıklar ünitesi yöneticisi olan Dr. Adam Ratner ise bir “breakthrough” enfeksiyon atlatmanın kısa vadede ağır hastalık riskinden koruduğunun “neredeyse kesin” olduğunu belirtti.

Ancak hibrit bağışıklığın, yine gerçekleşecek hafif ya da asemptomatik bir enfeksiyonu ya da virüsü diğerlerine bulaştırmayı ne derece etkilediği de bilinmiyor.

Dahası kişinin gelecekte ortaya çıkması olası varyantlar karşısında korunup korunmadığı da aşikâr değil. Toronto Üniversitesi’nden immünolog Dr. Jennifer Gommerman, “Örneğin daha evvel Delta varyantıyla enfekte olmuş birtakım aşılı şahıslar, Omicron’la tekrar enfekte oldular” ikazında bulundu.

Diğer yandan uzmanlar, “breakthrough” enfeksiyon geçirmiş şahısların “Bana artık hiçbir şey olmaz” tutumuyla hareket etmesinin yanlışlığı konusunda da uyardı. Zira toplumun genelinin virüsün günlük hayatın sıradan bir kesimi haline gelmesi için kâfi düzeyde doğal bağışıklık kazanıp kazanmadığı bilinmiyor.

HASTALIĞI DİĞERLERİNE BULAŞTIRMA RİSKİ DE VAR

Brigham Bayanlar Hastanesi’nde bulaşıcı hastalıklar uzmanı olan, tıpkı vakitte Harvard Tıp Okulu’nda dersler veren Dr. Paul Sax, “Omicron salgının ortasında riski artırmanın rastgele biri için mantıklı bir hareket olacağını söylemek çok zor” diye konuştu.

Ancak genç, aşılı ve Covid dışında bir hastalık taşımayan şahıslar için “breakthrough” enfeksiyonlar bir huzur kaynağı. Brown Üniversitesi Kamu Sıhhati Okulu Dekanı Dr. Ashish K. Jha, “Breakthrough enfeksiyonun akabinde en az üç ay boyunca ağır hastalık riski taşımıyorsunuz. Bu süreçte, bilhassa de hatırlatma dozunuzu da olduysanız, müdafaa düzeyiniz konusunda kendinize güvenebilirsiniz” diye konuştu.

Jha, “Yeniden enfeksiyon kapabilir misiniz? Evet, bulaşıcılık düzeyinin doruğunda olan bir kişi yüzünüze tekraren öksürürse kapabilirsiniz” derken, bir restoranda girilecek olağan bir etkileşimin inançlı olacağını vurguladı.

Ancak hibrit bağışıklık durumunda bile tekrar enfekte olma ve virüsü diğerlerine bulaştırma riskinin sıfır olmadığını söz eden uzmanlar da var. Hasebiyle risk kümesindeki bireylerle birlikte vakit geçirmeden evvel tedbir alıp test yapmakta yarar var.

Kısacası, Dr. Gounder’ın şu uyarısı akıldan çıkarılmamalı: “Toplumda hassas durumda beşerler olduğunu unutmayın. Maske takmak üzere tedbirlere devam etmek zorundayız. Zira sıkıntı yalnızca kendimizi korumak değil, sorun diğerlerini korumak.”

Daily Mail’in “Two vaccine doses and a previous infection provides 90% protection against Covid for more than a YEAR, new study suggests” ve New York Times’ın “I Had Breakthrough Covid. Can I Start Living Like It’s 2019?” başlıklı haberlerinden derlenmiştir.

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Aşılar üstüne Covid geçirmek… Google’da harıl harıl bunu arıyorlar! ‘Süper bağışıklık’ hakkında her şey…

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden ilk haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Reklam
Uygulamayı Yükle

Haberleri daha kolay takip etmek için uygulamayı indirin.

Giriş Yap

Haberonya ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin